به گزارش روابط عمومی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی همدان، دکتر مجید حنیفه کارشناس دارویی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی همدان در خصوصآمار مرگ و میر ناشی از مسمومیت با منوکسیدکربن باید ها و نبایدها در پیشگیری از بروز مسمومیت توضیح داد.

منوکسیدکربن گازی بی رنگ،بی بو، بی طعم و غیرمحرک است که در اثر سوختن ناقص سوختهای فسیلی مانند نفت، گاز و بنزین تولید می شود. مرگ خاموش بسیاری از هموطنان درسال های اخیر در اثر استفاده نامناسب از بخاری های گازی و سوخت ناقص آنها، ‏زنگ خطری است تا در استفاده از وسایل گازسوز توجه بیشتری بنماییم. ‏

بیش از سه هزار مورد مرگ ناشی از منوکسید کربن از سال 1390 تا 1393در کشورمان، چه بسا با رعایت روشهای بسیار ‏ساده و اهمیت دادن به ایمنی استفاده از وسایل گازسوز،وسایل گرمایشی و وسایلی که سوخت فسیلی مانند نفت و ‏گازوئیل در آنها استفاده می گردد، قابل پیشگیری بوده است.‏ مسمومیت با گاز منوکسید کربن یکی از مرگبارترین انواع مسمومیتها است و به مرگ خاموش از آن یاد می شود. ‏مرگی که در کمال ناباوری فردی که به خواب رفته است را آرام آرام به سوی خواب ابدی می برد.

‏

علایم و نشانه های مسمومیت با گاز منوکسید کربن می تواند به صورت بسیار متفاوت در افراد ظاهر شود. در برخی موارد علایم و نشانه های مسمومیت با گاز منوکسید کربن به صورت اختلالات گوارشی مانند تهوع و ‏استفراغ در فرد ظاهر میشوند. در اثرتماس طولاني با منوكسيد كربن، سردرد، گيجي، ضربان شدید شقیقه ها، ‏وزوز گوش و خواب آلودگي، تهوع، استفراغ، تپش قلب، كاهش هوشياري، آسیب دائمی عصبی،کما و مرگ رخ می ‏دهد.

تماس طولانی مدت با گاز منوکسید کربن می تواند فرد را به بیماری های قلبی- عروقی مبتلا سازد. علایم مسمومیت با منوکسید کربن در کودکان تهوع، استفراغ و اسهال می باشد که با مقادیر کمتری از منوکسید کربن بروز می نماید. تماس طولانی مدت با گاز منوکسید کربن به ویژه در کودکان، می تواند با بروز اختلالات رفتاری و کاهش حافظه و ضریب هوشی همراه باشد که مورد اخیر در اثر آلودی هوای شهرهای صنعتی رخ می دهد.

درهنگام بروز آتش سوزی علاوه بر ایجاد گاز منوکسیدکربن، گازسیانید از سوختن مواد پلاستیکی ایجاد می ‏شود که شدیداً سمی است. این گازها گرم و سبک هستند و به سمت بالا می روند. بنابراین هنگام قرارگرفتن در ‏ محیطی که دچار آتش سوزی شده است هر چه سریع تر باید جلوی صورت، دهان و بینی را با پارچه ای ترجیحاً ‏مرطوب پوشاند و سپس بدون معطلی به صورت خمیده و یا سینه خیز از محیط خارج شد. چراکه ممکن است فرد ‏مصدوم در آتش سوزی ها، دچار سوختگی نشود ولی مسمومیت با منوکسیدکربن اولا ًسبب گیجی و بیهوشی ‏وی خواهد شد و ثانیاً به دلیل عدم توانایی فرد مسموم در خارج شدن از محیط، تنفس گازهای سمی افزایش یافته و ‏فرد دچار مرگ مغزی خواهدشد.‏

اولین اقدام در برخورد با فردی که با گاز منوکسید کربن مسموم شده است، انتقال مصدوم به هوای آزاد است. در ‏صورت قطع تنفس بیمار مسموم بامنوکسیدکربن و گازهای دیگر، باید احیای قلبی ریوی را آغاز نمود و سریعاً ‏بامرکزاورژانس تماس گرفت.‏

برای جلوگیری از مسمومیت با منوکسید کربن به نکات ذیل توجه فرمایید و در صورت بروز مسمومیت با شماره های 1490(داخلی2)  و یا اورژانس 115 تماس بگیرید‎:‎‏

‏

‏1.ازنگهداری کودک در داخل خودروی روشن ودرپارکینگ های مراکز خرید خودداری کنید وبه محض رسیدن ‏به درب ورودی این نوع پارکینگ ها، از همراه خود بخواهید کودک را از خودرو خارج کرده وبه فضای ‏آزاد ببرد و سیستم جریان هوا ازخارج به داخل اتاق ماشین را ببندید.

‏

‏2.‏ ‎در دود سیگار مقادیری از گاز منوکسید کربن موجود است و این گاز می تواند در اثر مصرف طولانی ‏مدت سیگار سبب بروز مسمویت مزمن در افراد سیگاری شود‎

‎

‏3.‏ ‎استفاده از بخاری‌های بدون دو دکش تنها در محیط هایی که دارای تهویه وجریان مناسب هوا می‌باشند ‏مانند مکانهای عمومی پرتردد مجازاست و افراد با جدی گرفتن هشدارهای مربوط به استفاده ازوسایل ‏گرمایی، می‌توانند خانواده خود را از معرض مرگ خاموش در امان نگهدارند‎.‎

‏4.‏  ‎درهنگام استفاده ازبخاری‌های نفتی وگازی،جهت پیشگیری از مسمومیت با گاز منوکسید کربن،اطمینان ‏از نصب صحیح و کارکرد مناسب دودکشها الزامی است. ‏

‏5.‏ قبل از روشن نمودن بخاری های گازی در ابتدای فصل سرما این موارد را کنترل نمایید: 1- آیا دودکش ‏بخاری درست به بدنه بخاری متصل شده است؟ 2- آیا مسیر دودکش سقفی بخاری باز است یا دراثر ‏مانعی در طی فصل های گرم سال،بسته شده است؟ 3- آیا اتصال لوله گاز به بدنه بخاری گازی به درستی ‏صورت گرفته است؟ 4- آیا بخاری استاندارد ودارای پیلوت می باشد تا به محض خاموش شدن شعله به ‏هردلیلی،جریان گاز قطع شود؟ 5- پس از روشن نمودن بخاری آیا لوله دودکش با لمس دست سرد است ‏یا گرم؟ درصورت سرد بودن دودکش،تهویه به درستی انجام نمی شود وگازدرمحیط درحال پخش ‏شدن است.

‏

‏6.‏مواردی از مسمومیت های کشنده با منوکسید کربن در رانندگانی گزارش شده است که برای گرم کردن ‏خودروی خود در فصول سرد سال از گاز پیک نیکی استفاده نموده اند‎.‎‏ ازاجاقهای خوراک پزی به منظور ‏گرم کردن محیط استفاده ننمایید.‏

‏7.‏حضور در پارکینگهای دربسته که در آن اتومبیل با موتور روشن وجود دارد خطر بروز مسمومیت با ‏منوکسیدکربن را به همراه دارد. لذا پیش از روشن نمودن اتومبیل، درب پارکینگ را باز کنید. مواردی از ‏مرگ سرنشینان خودرویی که داخل پارکینگ دربسته با کولرروشن توقف داشته است ملاحظه شده ‏است.‏

-8‎استفاده از آبگرمکن نفتی یا گازی و یا دستگاه پکیج در داخل محیط حمام و یا محیط های کوچک دربسته ‏منجربه سوخت ناقص و مسمومیت باگازخواهد شد.‏