به گزارش روابط عمومی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی ابن سینای همدان،دفتر بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی کشور در خصوص افزایش آگاهی های عمومی آحاد جامعه در زمینه شناخت کرونا ویروس یا همان کووید19 گفت:کرونایک نوع بیماری ویروسی است که از اوایل سال میلادی ۲۰۲۰ در کشور چین شایع شدو به سرعت به سایر کشورهای جهان منتقل شده است.

 موارد ابتلا به این بیماری ویروسی در ایران نیز از بهمن سال ۱۳۹۸ گزارش شده است ودر حال حاضر بیماری کووید ۱۹ به عنوان یک بیماری جهانگیر ( پاندمی) در همه کشورهای جهان انتشار یافته است.

 علائم و نشانه های بیماری کووید 19 یا همان کرونا:

 این بیماری با علائمی مانند تب، سرفه های خشک، تنگی نفس و گاهی مشکلات حاد تنفسی مانند تنفس تند، گلودرد ،آبریزش بینی و مشکلات گوارشی نظیر اسهال که کمتر شایع است،اختلالات انعقادی خون و نارسایی کلیه گزارش شده است و شدت علائم بیماری از موارد خفیف تا شدید و کشنده مشاهده شده است.

 مهمترین راه پیشگیری از ابتلا به کرونا چیست؟

  مهمترین راه پیشگیری از ابتلا به این بیماری عبارت است از 1- رعایت دقیق اصول بهداشت فردی به ویژه شستن کامل دست ها با آب و صابون 2- رعایت فاصله مناسب ( ۲-۱ متر) از دیگران 3-ماندن در منزل 4-استفاده از ماسک در محل های شلوغ و پر جمعیت در صورتی که اجبار به خارج شدن از منزل وجود دارد 5- پیروی از تغذیه صحیح به منظور تقویت سیستم ایمنی بدن برای مقابله با بیماری کووید ۱۹ می باشد.

 

نقش تغذیه در حفظ و ارتقای سلامت اعضای خانواده و پیشگیری از بیماری:

 در این روزها که مصادف شده با ایام مبارک رمضان و روزه داری، لازم است برخی نکات مهم تغذیه ای جهت حفظ و ارتقای سلامت اعضای خانواده و پیشگیری از بیماری رعایت شود.

 روزه داری ماه مبارک رمضان یکی از ارکان پنجگانه اسلام است که با قصد قربت و بندگی آفریدگار برای تکامل انسان فریضه واجب برای تمام مسلمانان است، براساس گزارش اخیر سازمان جهانی بهداشت هیچ مطالعه ای مبنی بر خطر روزه داری و افزایش ابتلا به بیماری کروید -۱۹ دیده نشده است. فرهنگستان علوم پزشکی با نظر مراجع عظام تقلید و مسئولین، در فروردین ماه سال جاری مواردی به شرح زیر را بر اساس نظر اجماعی پزشکان متخصص و موسسه موضوع شناسی فقهی برای انجام فریضه واجب برای مسلمانان در شرایط بحران فعلی ویروس کرونا توصیه کرده است:

نظر پزشکان در خصوص روزه گرفتن در ایام کرونا:

• پزشکان متفق القول هستند که نخوردن غذا به طور متناوب در روزه داری اسلامی، نه تنها عارضه ای در افراد سالم ایجاد نمی کند بلکه سبب تقویت ایمنی بدن، کاهش پاسخ های التهابی زیان بار و بهبود واکنش بدن در موارد استرس می شود. لذا کلیه افراد سالم کمتر از ۶۵ سال با رعایت موارد بهداشتی، تغذیه ای می توانند روزه بگیرند.

 چه افرادی بر اساس توصیه های پزشکان نباید روزه بگیرند؟

-         بیمارانی که مبتلا به ویروس کرونا شده و بهبود یافته اند توصیه می شود حداقل تا ۶ هفته پس از بیماری اقدام به روزه داری نکنند.

- بیمارانی که پیوند اعضاء شده اند نباید روزه بگیرند.

- روزه گرفتن برای بیماران پیوند قرنیه بلامانع است.

-  در بیمارانی که مبتلا به سایر بیماری ها هستند و قبلا روزه داری برای آنها منعی نداشته است، روزه داری در شرایط بحران ویروس کرونا متفاوت از سال های دیگر نیست و در موارد خاص با نظر پزشک متخصص می توانند اقدام به روزه داری نمایند.

* افراد مبتلا به بیماری های زمینه ای نظیر فشار خون بالا، بیماری قلبی- عروقی، سرطان و دیابت بیش ازدیگران در معرض ابتلا به وضعیت شدید بیماری کووید۱۹ هستند، به منظور پیشگیری از ابتلا به این بیماری، افرادی که مطمئن نیستند روزه برای آنها ضرر دارد یا خیر احتیاطا از انجام این فریضه الهی پرهیز نموده و آن را پس از اطمینان از اتمام همه گیری بیماری کووید- ۱۹ قضا نمایند، مگر اینکه با نظر پزشک متخصص اطمینان از بی ضرر بودن روزه برای آنها حاصل شود.

نقش تغذیه در تقویت سیستم ایمنی بدن:

 رعایت اصول صحیح تغذیه تاثیر مهمی در تقویت سیستم ایمنی بدن برای مقابله با عفونت ها بخصوص بیماری کووید ۱۹ دارد.

  با رعایت تعادل و تنوع در برنامه غذایی روزانه و با استفاده از گروه های غذایی و جایگزین های آنها، انرژی، پروتئین و ریزمغذی های مورد نیاز بدن برای بهبود عملکرد سیستم دفاعی بدن تامین می شود.

 وعده سحری راهی جهت مقابله با تضعیف شدن سیستم ایمنی بدن

در ساعات روزه داری که در سال جاری مدت آن حدود ۱۶ ساعت می باشد، گرسنگی می تواند در صورت عدم رعایت اصول تغذیه صحیح در وعده سحر و افطار و یا حذف یکی از وعده ها به ویژه وعده سحری، موجب تضعیف سیستم ایمنی بدن شده و احتمال ابتلا به بیماری کووید- ۱۹ را افزایش دهد .

تاثیر روزه داری بر سلامت و عملکرد سیستم ایمنی بدن :

 مطالعات متعددی نقش موثر روزه داری را در سلامتی به خصوص بر روی سطح گلوکز خون، چربی های خون و فشار خون، کنترل وزن و بهبود بیماری های مختلف نشان داده اند.

در اغلب بیماری هایی که عادات غذایی غلط، چاقی و افزایش وزن در بروز آنها دخالت دارند روزه داری مفید است .

 روزه گرفتن برای افراد سالم موجب کاهش پاسخ های التهابی و تنظیم سیستم ایمنی بدن شود

روزه داری می تواند موجب کاهش پاسخ های التهابی و تنظیم سیستم ایمنی بدن شود. همچنین فعالیت سلول های دفاعی بدن و ترشح ایمونوگلوبولین های مخاطی که از عوامل ایمنی بدن هستند در طی روزه داری بیشتر شده و در مجموع ، روزه داری صحیح و رعایت رژیم غذایی مناسب در وعده های سحر و افطار در تقویت سیستم ایمنی بدن موثر است.

 گروه های ویتامینی که در پیشگیری از ابتلا به بیماری کوید ۱۹ لازمند

 با رعایت تغذیه صحیح و مصرف منابع غذایی حاوی ویتامین هاA،D،E ،Cو همچنین منابع غذایی حاوی آهن و روی و سلنیم که برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی بدن و پیشگیری از ابتلا به بیماری کوید ۱۹ لازمند ، نگرانی از نظر تضعیف سیستم ایمنی بدن در ایام روزه داری و خطر ابتلا به این بیماری کاهش می یابد.

 توصیه های تغذیه ای جهت تقویت سیستم ایمنی

 با توجه به نقش ویتامین A در تقویت سیستم ایمنی بدن توصیه می شود در وعده های سحر و افطار

از منابع غذایی ویتامین A (منابع گیاهی شامل انواع سبزی ها و میوه های زرد و نارنجی مانند هویج،

کدوحلوایی،موز و انواع مرکبات و منابع حیوانی مانند زرده تخم مرغ، شیر و لبنیات) استفاده شود.

 ویتامین Dدر غذای روزانه گنجانده شود.

 سعی شود منابع غذایی ویتامین D (ماهی های چرب، لبنیات و زره تخم مرغ برای افزایش سطح

ایمنی بدن مصرف شود.

 از منابع ویتامین Eاستفاده کنید

 برای تامین ویتامین E به عنوان آنتی اکسیدان و کمک کننده به عملکرد سیستم ایمنی بدن می توان

از روغن های مایع مانند کانولا، آفتابگردان و ذرت در طبخ غذا و سبزیجاتی مانند اسفناج، کلم پیچ، سویا و سیب زمینی در وعده های غذایی سحر، اقطار یا انواع آجیل مانند فندق، بادام، گردو در فاصله وعده

افطار تا شام استفاده کرد.

 ویتامین C بیشتر مصرف کنید

 مصرف منابع غذایی حاوی ویتامین C شامل انواع میوه ها و سبزی ها از جمله سبزی های برگ سبزمانند سبزی خوردن و انواع کلم و گوجه فرنگی،جوانه های گندم،ماش و شبدر، انواع مرکبات مانند لیمو ترش، لیموشیرین، پرتقال، نارنگی و نارنج و کیوی در هر سه وعده افطار، شام و سحر توصیه می شود.

 ویتامین های گروه B را مورد دقت بیشتری قرار دهید

  مصرف منابع غذایی ویتامین های گروه B مانند انواع سبزی های برگ سبز و میوه ها، شیر و لبنیات،انواع گوشت ها، زرده تخم مرغ، غلات سبوس دار، حبوبات مانند نخود، انواع لوبیا، عدس، باقلا، لپه وماش، مغزها (پسته، گردو، بادام و فندق) جهت ارتقای سیستم ایمنی بدن در این ایام توصیه می شود.

 برای پیشگیری از پیشرفت سریع عفونت های ویروسی و تامین ویتامین12B توصیه می شود از منابع

پروتئین های حیوانی از جمله گوشت قرمز، ماهی و ماکیان، تخم مرغ و لبنیات حتما مصرف شود.

تقویت سیستم ایمنی بدن در ایام روزه داری با دریافت آهن کافی از منابع غذایی

 

 دریافت آهن کافی از منابع غذایی برای تقویت سیستم ایمنی بدن در ایام روزه داری توصیه می شود،آهن در منابع گیاهی و منابع حیوانی یافت می شود منابع حیوانی عبارتند از گوشت قرمز، مرغ و ماهی حاوی آهن هم" است و منابع گیاهی شامل انواع سبزی ها، حبوبات، میوه های تازه و خشک شده و غلات کامل "آهن غیر هم دارند.

اگر چه تخم مرغ از منابع حیوانی آهن می باشد اما آهن آن غیر هم است. اگر منابع غذایی آهن به همراه غذاهای حاوی ویتامین C مصرف شوند، جذب آهن افزایش می یابد. 

  مصرف غذاهای غنی از روی(Zn) شامل گوشت قرمز، مرغ، ماهی، غلات کامل، حبوبات و تخم مرغ برای

تقویت سیستم ایمنی در هر سه وعده غذایی (سحر، افطار و شام) در این ایام نیز توصیه می شود.

  توصیه های تغذیه ای در ایام روزه داری

  در ماه مبارک رمضان نیز مانند همیشه پیروی از برنامه غذایی متنوع و متعادل یعنی تامین انواع مختلفی از مواد غذایی به تناسب با یکدیگر و مقادیر کافی از مواد مورد نیاز برای حفظ سلامت بدن و رعایت میانه روی با محدود نمودن غذاهای دارای چربی، کلسترول، قند، نمک زیاد و ترکیبات افزودنی توصیه می شود.

  غذاها بر اساس محتوای پروتئین، ویتامین و مواد معدنی در ۶ گروه اصلی غذایی قرار دارند. انتخاب انواع غذاها از گروه های مختلف به شرح زیر و همچنین انتخاب مواد غذایی جایگزین در هر گروه غذایی برای بر طرف نمودن نیازهای تغذیه ای شامل آب، املاح، ویتامین ها، مواد معدنی، پروتئین و انرژی مورد نیاز بدن افراد روزه دار در سه وعده غذایی (سحر، افطار و شام) ضروری است.

 شش گروه غذایی اصلی و جایگزین های آنها عبارتند از: گروه نان و غلات: نان ها (شامل سنگک، بربری، نان جو، لواش، تافتون و سایر نان های محلی)، برنج، انواع ماکارونی، رشته ها، غلات صبحانه ، بلغور گندم ، بلغور جو است. توصیه بر این است که حداقل نیمی از نان و غلات مصرفی روزانه از نوع سبوس دار باشد .

 گروه سبزی ها:

شامل انواع کاهو، اسفناج، کرفس، سبزی خوردن و سایر سبزی های برگی، انواع کلم، هویج، بادمجان، نخود سبز، لوبیا سبز، انواع کدو، فلفل، قارچ، خیار، گوجه فرنگی، پیازو .......

 میوه ها:

 شامل انواع میوه های فصل از جمله مرکبات (مانند پرتقال، نارنگی، لیمو ترش، لیمو شیرین، گریپ فروت)، سیب ، کیوی و .... و انواع آب میوه طبیعی و بدون شکر افزوده، کمپوت میوه ها (کم شیرین یا بدون شکر افزوده ) و میوه های خشک (خشکبار) . مصرف مقادیر کافی گروه سبزی ها و میوه ها در ایام روزه داری با تامین ویتامین ها به خصوص ویتامین C و پیش ساز ویتامین A به تقویت سیستم ایمنی بدن برای مقابله با بیماری کووید ۱۹ کمک می کنند.

گروه شیر و لبنیات:

شامل شیر، ماست، پنیر، کشک و دوغ. این گروه علاوه بر تامین کلسیم و فسفر و بخشی از پروتئین ، ویتامین های گروه B به خصوص ویتامین B۲ و B۱۲ را که به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک می کنند، تامین می کند. توصیه بر این است که لبنیات از نوع کم چرب ( کمتر از ۲٫۵ درصد چربی) مصرف شود.

گروه گوشت و تخم مرغ:

 این گروه منبع تامین پروتئین حیوانی و با کیفیت بالا هستند و شامل گوشت قرمز، مرغ، ماهی، میگو، بلدرچین، غاز، اردک، تخم مرغ و تخم سایر پرندگان می باشند.

گروه حبوبات و مغز دانه ها:

حبوبات شامل نخود، انواع لوبیا، عدس، باقلا، لپه، ماش و ... و مغزها شامل گردو، بادام، فندق، پسته، بادام زمینی، بادام هندی و .....

در ایام روزه داری امسال ، به مصرف منابع کافی پروتئین اعم از حیوانی و یا گیاهی که برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی بدن برای پیشگیری از بیماری کووید ۱۹ لازمند، باید توجه شود. انواع حبوبات منبع پروتئین هستند و وقتی همراه با غلات مصرف می شوند، به عنوان جایگزین گوشت ، مرغ و ماهی می توانند یک پروتئین خوب و با کیفیت را برای بدن تامین می کنند.

 وعده های غذایی در ایام روزه داری

وعده غذایی در سحر: وعده سحری و دو وعده افطار و شام وعده های اصلی می باشد. به ویژه افرادی که در طول روز فعالیت بیشتری دارند ، نوع غذاهایی که در وعده سحری خورده می شود با تامین انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن نقش مهمی در حفظ کارایی و جلوگیری از کم آبی بدن ، ضعف و خستگی دارد. نکات زیر در وعده سحر باید رعایت شود:

  از غذاهای کم حجم و غنی از مواد مغذی که کم نمک، کم چرب و کم شیرین هستند استفاده شود. اصولا

مصرف زیاد قند، نمک و چربی موجب تضعیف سیستم ایمنی بدن می شوند.

 • مقدار مناسبی از سبزی های مختلف (سبزی خوردن و سالاد ) مصرف شود. سبزی ها با دارا بودن مواد

مغذی مختلف و آب، علاوه بر تامین ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن، از تشنگی و خشکی گلو که می

تواند فرد را مستعد ابتلا به بیماری کووید ۱۹ کند ، جلوگیری می کنند.

  مصرف مواد غذایی شیرین در وعده سحری توصیه نمی شود. مواد غذایی شیرین با تحریک انسولین و ورود سریع قند خون به داخل سلول ها و در نتیجه افت قند خون موجب گرسنگی زودرس می شود

 

 با توجه به اینکه کم آب شدن بدن و خشکی گلو می تواند زمینه را برای ابتلا به کووید ۱۹ فراهم کند، دروعده سحر سبزی هایی که آب بیشتری دارند و در طول روز از تشنگی و کم آبی بدن جلوگیری می کنند مثل کاهو، خیار و گوجه فرنگی مصرف شود.

 نوشیدنی های خیلی شیرین مثل نوشابه های گازدار ، شربت ها و چای خیلی شیرین و چای پررنگ هم موجب تشنگی، خشکی دهان و گلو در طول روز می شوند و توصیه می شود در وعده سحر مصرف نشوند. چای پررنگ به این دلیل که مدر است می تواند موجب دفع آب بدن وكم آبی در طول روزه داری شود.

غذاهای پرپروتئین مثل انواع کباب ، جوجه کباب ، ماهی و غذاهای خشک و پرروغن مثل کتلت و کوکو،

سوسیس و کالباس ، پیتزا ، کله پاچه و هم چنین غذاهای چرب و سرخ شده و پر ادویه موجب احساس تشنگی و خشکی دهان در طول روز می شوند، در شرایط فعلی که با شیوع بیماری کورید ۱۹ مواجه هستیم بهتر است در وعده سحر مصرف نشوند. به طور کلی غذاهای ساده و سبک مثل انواع پلو و خورش در حجم کم (برای افرادی که فعالیت بدنی بیشتری در طول روز دارند) و یا غذاهای سبکتر شبیه وعده صبحانه (برای افرادی که در طول روز فعالیت کمی دارند) برای وعده سحر می تواند مناسب باشد.

 وعده غذایی در افطار:

در وعده افطار باید ضمن پرهیز از پرخوری، از غذاهای سبک و در عین حال پر انرژی استفاده شود. سعی شود غذا به آرامی جویده شود. در هنگام افطار بدن نیاز به یک منبع انرژی به شکل گلوكز دارد که کاهش قند خون در ساعات روزه داری را جبران کند موارد زیر برای وعده افطار توصیه می شود:مصرف یک لیوان آب گرم، چای کمرنگ و یا یک لیوان شیر گرم همراه با خرما یا عسل در شروع افطار

 -استفاده از غذاهای سبک مثل فرنی، شیربرنج، نان و پنیر و سبزی که یکی از عادات خوب غذایی ایرانی در این ایام است. شستشوی کامل و ضدعفونی نمودن سبزی مصرفی باید براساس دستورالعمل 4 مرحله ای وزارت بهداشت و درمان و اموزش پزشکی انجام شود.

 

-  انواع سوپ کم چرب، آش کم حبوبات و سبک، حلیم بدون روغن (حلیم منبع خوبی از مواد نشاسته ای ، فیبر، پتاسیم و منیزیوم است) غذای مناسبی برای افطار است. خوردن آش های غلیظ و چرب که مقدار زیادی پیازداغ و نعناع داغ دارد و همچنین حبوبات فراوان به دلیل ایجاد مشکلات گوارشی در وعده افطار توصیه نمی شود.

-  سیب زمینی آب پز ، سبزی های پخته مثل کدو، کلم، گل کلم، هویج و نخود فرنگی ، تخم آب پز کره و عسل غذاهای مناسبی برای افطار هستند.

مصرف بامیه و زولبیا که دارای مقادیر زیادی قند و چربی، اسیدهای اشباع و ترانس است، بسیار محدود شود. به طور کلی زیاده روی در مصرف مواد قندی و شیرین از جمله حلوا، شله زرد خیلی شیرین و … در وعده افطار علاوه بر این که منجر به اضافه دریافت انرژی و چاقی می شود، موجب تضعیف سیستم ایمنی بدن می شود.