به گزارش ایفدانا"همدان"دکتر نگار مهری کارشناس فرآورده های طبیعی،سنتی و مکمل های معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی همدان به مناسبت هفته سلامت در خصوص انواع شیرخشک مقاله ای را  به شرح زیر منتشر کرد:

در بسیاری از موارد به دلایل مشکلاتی که برای مادر یا کودک وجود دارد، لازم است که از شیر خشک به جای شیر مادر به کودک داده شود یا اینکه کودک در کنار شیر مادر، از شیر خشک نیز بهره‌مند شود. شیر خشک نوزادان به عنوان جایگزین شیر مادر برای تغذیه نوزادان در دسترس است.

 شیر خشک شامل ترکیباتی از پروتئین، کربوهیدرات، چربی، ویتامین‌ها، مواد معدنی و سایر ترکیبات غذایی است که باید برای رشد و توسعه سالم نوزادان تامین شود. باید توجه داشت که شیر خشک نباید به عنوان گزینه اولیه برای تغذیه نوزاد مطرح شود و اولویت همیشه باید برای شیر مادر باشد.

استفاده از شیر خشک باید به عنوان گزینه ثانویه در مواردی چون عدم توانایی مادر برای شیردهی، حساسیت به پروتئین شیر مادر و یا نیاز به تغذیه اضافی نوزادان باشد. انواع شیر خشک را بر اساس سن نوزاد، ترکیبات درون شیر و کارایی شیر خشک می‌توان دسته‌بندی کرد.

دسته بندی انواعی از شیرخشک ها :

شیرخشک های LF: LFمخفف کلمه Lactose Free یا بدون لاکتوز است، لاکتوز نوعی قند موجود در محصولات لبنی است که هضم آن توسط آنزیم لاکتاز انجام می‌شود.

در برخی افراد از بدو تولد این آنزیم به‌دلایل مختلفی تولید نمی‌شود یا اینکه مقدار تولیدشده آن برای هضم لاکتوز کافی نیست و این افراد درصورت مصرف شیر و لبنیات دچار مشکلات گوارشی مانند نفخ، دل‌درد، اسهال و تهوع می‌شوند. به این حالت ناخوشایند جسمی، عدم تحمل لاکتوز می‌گویند.

در این شرایط  استفاده از یک شیرخشک فاقد لاکتوز(LF)، می‌تواند در بهبود سریع اسهال، جلوگیری از سوءتغذیه و مشکلات ناشی از آن مانند کم‌آبی و عفونت روده‌ای کمک‌کننده باشد.

شیرخشک های AR : AR مخفف کلمه ی Anti reflux است. دریچه پایینی نای به صورت یک زبانه وظیفه دارد مانع از برگشت محتویات معده به داخل مری شود.

در صورت عدم عملکرد صحیح این دریچه رفلاکس یا برگشت اسید و محتویات معده رخ می‌دهد شیر خشک های AR مخصوص بازگشت محتویات معده است. این محصول حاوی مواد ویژه‌ای است که در حین هضم در معده تغلیظ شده و باعث کاهش بازگشت محتویات معده به مری می‌شود. در صورتی که شیرخوار بنا به تشخیص پزشک، به علت مشکل بازگشت محتویات معده به مری، مجبور به استفاد از شیر خشک مخصوص باشد، این شیر خشک ها می‌تواند جایگزین تغذیه شیرخوار شود.

شیرخشک های PDF و PRE : به نوزادانی که زودتر از هفته ی 37 بارداری متولد می شوند نوزاد نارس گفته می شود که معمولا وزن آنها بطور نامتناسبی کم است و در معرض خطر بروز کمبودهای تغذیه ای می باشند که به مراقبت و تغذیه صحیح و کافی نیاز دارند. گرچه شیر مادر بهترین روش تغذیه برای این شیرخواران می باشد ولی اگر نوزاد از شیر مادر محروم باشد، می توان از شیر خشک های PDF و PRE که مخصوص نوزادان نارس و کم وزن، بعد از ترخیص از بیمارستان هستند استفاده شود که انرژی، پروتئین و املاح و مواد مغذی آن از شیر خشک های معمولی بیشتر است. کمک به بهبود تغذیه نوزاد نارس، تکامل مغز و قدرت بینایی، تقویت رشد و تکامل روده‌ها و بالارفتن قدرت سیستم ایمنی نوزاد از جمله ی فواید استفاده از این شیرخشک هاست.

شیرخشک های HA : HA مخفف کلمه ی Hypoallergenic است. در این شیرخشک‌ها پروتئین‌های موجود در شیر گاو هیدرولیزشده و کمتر از حالت طبیعی حساسیت زا هستند. درشیرخواران، حساسیت به پروتئین گاوی می تواند به صورت دفع خون در مدفوع، عدم وزن گیری مناسب ، کولیک های شکمی شدید و غیر قابل کنترل و رفلاکس های شدید خود را نشان  دهد. استفاده از شیرخشک های  HA در شیرخواران حساس به پروتئین گاوی، احتمال بروز آلرژی را کاهش می دهد.

شیرخشک های پپتی : شیر خشک های پپتی هم مناسب برای شیر خواران مبتلا به آلرژی به شیر گاو است. پروتئین در این شیرخشک ها به اجزاء کوچک تر شکسته شده است تا به راحتی برای این شیرخواران قابل تحمل و هضم باشد. پروتئین های موجود در شیرخشک های  پپتی به طور گسترده و کاملاً هیدرولیز شده و تنها از نوع وی می باشد. حساسیت زایی شیرخشک های پپتی از شیرخشک های HA کمتر است.

شیرخشک های بر پایه سویا (SOY) : این شیر خشک ها در شیر خوارانی که به دلیل حساسیت شدید قادر به تحمل پروتئین شیر گاو نیستند یا فاقد آنزیم لاکتاز هستند و قادر به هضم لاکتوز نیستند، استفاده می‌شوند. شیر خشک بر پایه سویا معمولا نفخ و گاز معده ایجاد نمی‌کند و کمتر مشکلات گوارشی پدید می‌آورند. با توجه به اینکه این شیرخشک‌ها بر پایه‌ی پروتئین سویا می‌باشند، برخی از اسیدآمینه های ضروری، به آن اضافه می شود.

شیرخشک های کامفورت : شیر خشک های کامفورت برای مدیریت دردهای شکمی و مشکلات گوارشی شیرخواران کاربرد دارد. این شیرخشک  حاوی مقادیر بالایی منیزیوم بوده که به نرم شدن مدفوع شیرخوار کمک می کند. همچنین برای بهبود مشکلات گوارشی در نوزادان، شیرخشک های کامفورت حاوی گونه از پروبیوتیک ها به نام L.reuteri  است که این پروبیوتیک می تواند حرکت روده و همچنین سختی مدفوع را تا حد قابل ملاحظه ای بهبود بخشد.